Son dönemde en çok tartışılan meselelerden biri de oturulan apartmandaki yan giderler, aidat artışları ve esaslı tadilat masrafları oldu.

Özellikle yüksek enflasyon ortamında fırlayan site aidatları ve zamanla eskiyen binaların tadilat masrafları karşısında hem ev sahipleri hem de kiracılar aynı soruyu soruyor: "Bu faturanın muhatabı gerçekten ben miyim?"

Sözleşmeyi imzalayıp eve taşınmakla süreç bitmiyor. Asıl sınav, binanın çatısı aktığında, asansör motoru değiştiğinde ya da aidatlara fahiş zamlar geldiğinde başlıyor.

Gelin; Türk Borçlar Kanunu ve Kat Mülkiyeti Kanunu çerçevesinde yan giderler, aidat kalemleri ve esaslı tadilat krizleri hakkında biraz konuşalım.

1. Aidat Bütçesi: Hangisini Kiracı, Hangisini Ev Sahibi Öder?

Uygulamada en çok yapılan hata, aidat faturasının tek bir kalemmiş gibi görülmesidir. Oysa aidat, "Kullanım/İşletme Giderleri" ve "Yatırım/Demirbaş Giderleri" olmak üzere ikiye ayrılır.

  • Kiracının Sorumluluğundaki Yan Giderler Kullanım Giderleridir.

Türk Borçlar Kanunu’nun 315. maddesi ve Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 20. maddesi uyarınca; kiracı, taşınmazın doğrudan kullanımıyla ilgili rutin işletme giderlerinden sorumludur. Bina temizliği, güvenlik personeli maaşları, kapıcı hizmeti, bahçe bakımı, ortak alanların elektrik ve su giderleri gibi günlük yaşamın sürdürülmesini sağlayan kalemler kiracıya aittir.

· Ev Sahibinin (Kat Malikinin) Sorumluluğundaki Giderler Demirbaş / Yatırım Giderleridir.

Taşınmazın değerini artıran, ömrünü uzatan veya ana yapıyı koruyan tüm demirbaş harcamaları mülk sahibinin yükümlülüğündedir. Çatı onarımı, dış cephe mantolaması, asansörün tamamen yenilenmesi veya binaya yeni bir kamera/güvenlik sistemi kurulması gibi kalemler aidat adı altında toplansa dahi kiracıdan talep edilemez.

Aman Dikkat! Eğer site yönetimi demirbaş giderlerini de aylık aidat makbuzuna dahil ediyorsa, kiracı bu kalemleri ayrıştırarak sadece kullanım giderini ödeme hakkına sahiptir. Eğer ki ödeme yaptıysa ödemiş olduğu demirbaş payını ev sahibine rücu etme ya da doğrudan ev sahibinin ödemesini talep etme hakkı mevcuttur.

2. Esaslı Tadilatlar ve Binaların Bakım Borcu

Evde aniden patlayan bir su borusu, çöken banyo tavanı veya eskiyen doğramalar... Bu tür esaslı ayıplar ve tadilatlarda sorumluluk kime aittir?

Türk Borçlar Kanunu m. 301 gereğince, ev sahibi taşınmazı sözleşme süresince "kullanıma elverişli durumda bulundurmakla" yükümlüdür.

  • Kullanımdan Kaynaklı Ufak Onarımlar: Kiracının ampul değiştirmesi, musluk contasını yenilemesi veya kendi kullanımı sonucu oluşan ufak yıpranmaları gidermesi "olağan kullanım" gereğidir ve kiracıya aittir.
  • Esaslı Onarımlar: Binanın tesisatından, çatı sızmasından veya yapının eskimesinden kaynaklanan büyük arızalar ev sahibinin sorumluluğundadır. Kiracı durumu ev sahibine bildirmekle yükümlüdür. TBK m. 306 uyarınca Ev sahibi makul sürede bu tadilatı yaptırmazsa, kiracı tadilatı kendisi yaptırıp masrafı kiralardan düşebilir veya ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini/kira bedelinden indirim yapılmasını talep edebilir.

3. Tadilat Esnasında Ev Yaşanmaz Hale Gelirse Ne Olur?

Bazen örneğin kolon güçlendirmesi, tesisatın komple değişmesi gibi öyle esaslı bir tadilat gerekir ki kiracının o evde yaşamını sürdürmesi imkansız hale gelir.

Bu durumda:

  • Kiracı, tadilat süresince taşınmazdan yararlanamadığı oran ve süre kadar kira bedelinden indirim yapılmasını isteyebilir.
  • Eğer tadilat evi tamamen kullanılamaz kılacak boyuttaysa ve uzun sürecekse, kiracının sözleşmeyi haklı nedenle tazminatsız feshetme hakkı doğar.

Sonuç Olarak

Kira ilişkisi sadece mülkün teslimiyle tamamlanan bir süreç değil; hak ve yükümlülüklerin sürekli dengelendiği dinamik bir alandır.

Ev sahiplerinin "Aylık aidat ne geldiyse kiracı öder" yaklaşımı da, kiracıların "Eve çivi bile çaksam parası ev sahibinindir" düşüncesi de hukuken geçersizdir.

Huzurlu ve uyuşmaztan kaçınan bir süreç için; sözleşme imzalanırken işletme giderleri ile demirbaş masraflarının sınırları net çizilmeli, apartman yönetimlerinin yayınladığı aidat dökümleri dikkatle incelenmelidir.

Av. Asena Gülce Demirel

Not: Sosyal medyada “Hukuka Dair” isimli kanalımda Youtube, Spotify, Instagram ve Tiktok’a gündelik hayatta karşılaşılabilecek hukuki konularla ilgili hukukçu olmayanların da anlayabileceği konseptte içerikler üretmekteyim. Hukuka Dair konular ile ilgili daha fazla bilgi almak için özellikle Youtube’dan ve Spotify’dan @hukukadairkanali hesabını ziyaret edebilir ve ilgili içeriklere bakabilirsiniz. Takip edip, abone olarak destek verirseniz çok mutlu olurum.