Günümüzde özellikle köylerde veya yaylalarda imar kanununa aykırı ve izinsiz şekilde yapı yapılmaktadır. Bu yapıların ruhsatsız olduğunu gerekçesiyle yapılan şikayetler sonucunda veya idarece res'en tespit edilmesi akabinde yıkım kararı verilebilmektedir. İlgili idare tarafından verilen bu yıkım kararları telafisi imkansız zararlar doğurmakta olup yapı sahiplerinin herhangi bir zarar uğramamak adına bu hususa ilişkin hukuki süreci doğru şekilde takip etmeleri gerekmektedir. Bu yazımızda ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapı nedenli verilen yıkım kararına karşı itiraz sürecine değineceğiz.
Ruhsatsız Yapı Nedir ?
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 20. Maddesin' de şeklinde "Yapı: a) Kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce, kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşlarının vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile, İmar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir." belirtilen hususlara riayet edilmeden yapılan yapılar ruhsatsız yapı olarak değerlendirilir. Bu hususu ayrıntılandıracak ruhsatsız kabul edilen yapılardan bazıları şunlardır:
- İnşasına ruhsat alınmadan başlanan yapılar,
- Ruhsat ve Eklerine aykırı olacak şekilde taban alanı, kat sayısı, bina yüksekliği ve toplam inşaat alanının aşıldığı yapılar,
- Proje dışına çıkılarak ek ilave ve değişiklikler yapılan yapılar,
- Yasada belirtilen çekme mesafesine uyulmadan yapılan yapılar,
-Yapının veya eklerinin projede belirtilenden farklı bir fonksiyonda kullanılması( Yapının ya da eklentinin projede depo olarak belirtilmesi ancak konut olarak kullanılması.),
- Ana yapıya ek olarak yapılan kanuna aykırı sabit yapılar.
Yıkım Kararı Verilme Süreci Nasıl İşler ?
Bir yapının ruhsatsız olduğu; şikayet üzerine veya idarece yapılan denetimlerde re'sen tespit edilir. Özellikle şikayet üzerine yapılan incelemelerde tarafların özellikle hukuki prosedürün doğru şekilde işleyip işlemediğine dikkat etmeleri gerekmektedir. Zira; şikayet üzerine yapılan tespitlerde hukuki ve idari prosedür doğru şekilde ilerlememekte olup idarece gerekli incelemeler yapılmadan yıkım kararları verilebilmektedir.
Peki yıkım kararı verilmesindeki hukuki ve idari süreç nasıl ilerler ?
Bir yapının ruhsatsız olduğu tespit edilir ise ilgili idare tarafından alanında uzman mühendisler yapıya gönderilir ve gerekli incelemeler yapılır. İncelemeler sonucunda yapıdaki kanuna aykırılıklar tespit edilip yapı tatil tutanağı düzenlenerek eksiklikler bu tutanakta belirtilir. Yapı tatil tutanağının düzenlenmesi, yapıdaki ruhsata aykırılıkların açıkça belirtilmesi, tutanağın yapıya asılması bir örneğinin muhtara bırakılması ve bu tutanaktaki eksikliklerin giderilmesi için ilgilisine 1 aylık süre verilmesi zorunludur. İdare tarafından yapı tatil tutanağının düzenlenmemesi ya da tutanağın eksiklikler içermesi halinde verilen yıkım kararı açıkça hukuka aykırılık teşkil edecektir.
Verilen süre sonunda eksiklikler giderilerek yapı ruhsatlandırılamaz ise ilgi idare encümeni tarafından yıkım kararı verilir.
Yıkım Kararına İtiraz Süreci
İdare tarafından verilen yıkım kararının ilgilere tebliğ edilmesi ile birlikte 60 gün içerisinde idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir. Yıkım kararlarına karşı dava açılmadan önce idareye başvuruda bulunulması zorunlu değildir ancak 60 günlük süre hak düşürücü olup süresi içerisinde hukuki yollara başvurulması önem arz etmektedir.
Dava açılırken yapılan en sık hata dava açıldığında idari işlemin yürütmesinin kendiliğinden duracağının düşünülmesidir. İdari yargıda dava açıldığında idari işlemler kendiliğinden durmamakta olup
dava süreci ilerlerken idarece verilen yıkım kararının icrasına başlanabilir. Bu durumda taraflar telafisi mümkün olmayan zararlarla karşılaşırlar. Bu durumun önüne geçmek için yıkım kararına karşı bir dava açıldığı takdirde dava dilekçesinde iptali istenen idari işlemin açıkça ve hukuka aykırılıklar belirtilerek yürütmesinin durdurulmasının talep edilmesi gerekmektedir. Yukarıda belirtmiş olduğumuz gibi yürütmenin durdurulması talep edilmez ise dava sürecinde idari işlemin icrasına başlanabilir.
Yukarıdaki açıklamalarımız doğrultusunda anlaşılacağı üzere yıkım kararı verilmesi ve hukuki süreç ayrıntılı ve teknik bilgi gerektirmekte olup herhangi bir hak kaybına uğramamak adına bir avukattan destek alınması gerekmektedir.
