Günümüzde mirasçıların en sık karşılaştığı sorun miras bırakanların kendilerinden mal kaçırmak amacıyla çeşitli hukuki yollarla taşınır ve taşınmaz mallarını başkalarına devretmeleridir. Bu durumda mirasçılar yasal olarak hak etmiş oldukları miras haklarını alamamaktadırlar. Bu durumda mirasçıların haklarını talep etmek için başvuracakları hukuki yol muris muvazaası nedenli tapu iptal davasıdır. Bu yazımızda bu davadan bahsedeceğiz.
Muris Muvazaası Nedir ?
Muris muvazaası; miras bırakanın mirasçılarından bir tanesine, diğerler mirasçılardan mal kaçırmak ve miras hakkından yoksun bırakmak amacıyla gerçeğe aykırı şekilde satış, bağış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstererek karşılıksız kazandırma yapmasıdır. Temel amaç, saklı paylı mirasçıların ileride tenkis davası açmasını önlemektir.
Muvazaalı işlemlerde görünüşteki işlem tapuda satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi hukuki işlemlerdir. Devralan kişi edindiği mal için bir bedel ödemez veya bedelinin çok altında bir bedel öder.
Miras bırakan ve diğer taraf arasında görünürdeki işlemin dışında kendi aralarında gizli bir muvazaa sözleşmesi yapılır. Bu sözleşmenin yazılı yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır. Günümüzde de taraflar bu anlaşmayı sözlü olarak yapmaktadırlar. Zira; zaten gerçek amaç görünürdeki işlemin ötesinde yapmak istedikleri işlemi gizlemektir. Muvazaalı işlemlerde taraflar diğer kişileri aldatma ve yanıltma amacıyla hareket ederler.
Muris muvazaasında görünürdeki işlemle asıl yapmak istenen işlem birbirinden farklı olduğu ve üçüncü kişileri aldatma ve yanıltma kastıyla hareket edildiği için mahkeme nezdinde bu durum ispatlanırsa görünürdeki işlem geçersiz hale gelir.
Muris Muvazaası Hangi Hallerde Söz Konusu Olur ?
Bağış " Satış" veya " Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi" Altında Gizlenmesi
Satış Bedeli ile Gerçek Değer Arasında Fahiş Fark Bulunması
Bedelin Hiç Ödenmemesi veya Devralanın Ödeme Gücünün Bulunmaması
Haklı Bir Neden Olmaksızın Satış Yapılması
Malın Mirasçılardan Birine Yada Üçüncü Kişiye Devredilmesi
Yukarıda saymış olduğumuz durumlarda taraflar muris muvazaası nedenli tapu iptal ve tescil davası açıp haklarını talep edebilirler. Bu davada da mahkeme somut olayın özelliklerine göre yukarıdaki hususları değerlendirerek mal kaçırma ve aldatma amacı olup olmadığına karar verir.
Muris Muvazaası Nedenli Tapu İptal ve Tescil Davası Yargılama Süreci
Saklı pay sahibi mirasçılar, saklı payı bulunmayan mirasçılar, atanmış mirasçılar ve terekeye temsilci atanması halinde temsilci bu davayı açabilir. Bu davayı birden fazla mirasçı birlikte açabileceği gibi her bir mirasçı tek başına da dava açabilir. Bu noktada şu hususu belirtmek isteriz ki; zorunlu dava arkadaşlığı bulunmamakta olup bu nedenle bir mirasçının tek başına açtığı dava diğer mirasçıları bağlamaz, verilen karar dava açan mirasçının payı bakımından hüküm ifade eder. Bu nedenle dava açılırken hak talebinde bulunmak isteyen tüm mirasçıların dava da taraf olarak bulunması gerektiğini önemle belirtmek isteriz.
Muris muvazaası nedenli tapu iptal ve tescil davasında davalı malı muvazaalı olarak devralan kişiye karşı açılır. Taşınmaz üzerinde hak sahibi olan tüm kişilere karşı bu dava yöneltilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Tarafların sıklıkla şüpheye düştüğü bir diğer husus ise söz konusu davayı açmak için zamanaşımı süresinin olup olmadığıdır. Bu davada zamanaşımı süresi bulunmamaktadır. Ancak önemle belirtmek isteriz ki; davayı açmak için uzun yıllar beklenilmesi davada muvazaayı ispat açısından risk taşımaktadır. Zira; davacı muvazaayı ispatla yükümlü olup aradan zaman geçmesi halinde delillerin kaybolması davayı ispat açısından güçlük doğurur.
Yargılama aşamasında davacı muvazaayı; tanık beyanlar, tapu kayıtları ve resmi belgeler, banka kayıtları ve ödeme belgeleri, murisin ekonomik durumu ve mali ihtiyaçları ve taraflar arasında ilişki gibi delillerle ispatlayabilir.
Dava Sonucunda Verilebilecek Kararlar Nelerdir ?
Tapu kaydı iptal edilebilir.
Taşınmaz davayı açan mirasçılar adına tescil edilebilir.
Pay oranına göre tescil yapılabilir. ( Sadece davayı açan mirasçının payı oranında tescil işlemi yapılabilir.)
Tazminata hükmedilebilir. ( Tapu kaydının iptal edilemediği durumlarda davada tazminat talep edilebilir. Bu durumda taşınmazı değeri üzerinden bir tazminata hükmedilebilir.)
Günümüzde miras bırakan ve mirasçılar arasında yaşanmakta olan uyuşmazlıklar nedeniyle mal kaçırma amaçlı devirler sıklıkla yapılmaktadır. Bu tür bir durumda yukarıda açıkladığımız üzere; muris muvazaası nedenli tapu iptal ve tescil davaları gündeme gelmektedir. Bu dava ve yargılama süreci hassa ve hukuki bilgi gerektirdiği için hak kaybına uğramamak adına bir avukattan desten alınması önem arz etmektedir.
