Günümüzde birçok işçi ve işveren aralarındaki iş akdini yaşadıkları anlaşmazlıklar nedeniyle sonlandırmak istemektedirler. İş akdinin sonlanması akabinde en sık karşılaşılan sorun işçinin çalıştığı süre boyunca hak etmiş olduğu alacaklarını ve tazminatını eksiksiz şekilde alıp almadığına ilişkindir. İşçi ve işverenler bu noktada anlaşmazlık yaşamakta olup hukuki yollara başvurmaktadırlar. Yargılamada işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıkların çözümünde maaş bordroları önemli bir rol oynamaktadır. Bu nedenle yazımızda maaş bordroları üzerinde duracağız.
Maaş (Ücret) Bordrosu Nedir ve Bordroda Neler Bulunmalıdır ?
Maaş bordrosu; işverenin işçiye her ay düzenli olarak ödemekle yükümlü olduğu ücreti ve ücret üzerinden yapılacak olan yasal ve özel kesintileri ya da eklemeleri gösteren resmi bir belgedir. 4857 sayılı İş Kanunu’na göre maaş bordrosunda işçinin çalışması karşılığında hak etmiş olduğu; fazla mesai ücreti, hafta sonu tatili ücreti, bayram ve genel tatil ücreti, brüt ve net maaş gibi alacaklarının belirtilmesi gerekmektedir. Bunların yanı sıra bordroda çalışanın adı ve soyadı, ücret ödeme günü, yapılacak olan yasal ve özel kesintiler ve işverenin imzası bulunmalıdır. Maaş bordrosu düzenlenirken 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun da düzenlenmiş olan hususlara da dikkat edilmesi gerektiği unutulmamalıdır.
Maaş (Ücret) Bordrosunda İşçinin İmzası Bulunması Zorunlu Mudur ?
İş Kanun'da maaş bordrosunda işçinin imzasının bulunması zorunlu tutulmamış olup maaş bordrosunun bir örneğinin işçiye verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Ancak uygulamada işverenlerin ve işçilerin bu noktada özenli davranmaları önem arz etmektedir.
İş akdinin feshi sonrasında tarafların aralarında yaşamış olduğu işçilik alacaklarına ilişkin uyuşmazlıklarda yargı yoluna başvurulduğu takdirde maaş bordrosundaki hak ve alacakların ödendiğini ispatlama yükümlülüğü işverenlere aittir. Bu nedenle; işverenlerin bordroda belirtilmiş olan ücreti ödemiş olduklarına dair işçiden maaş bordrosunun bir örneğine imza almaları ve bu belgeyi işçinin özlük dosyasında saklamalarında yarar bulunmaktadır.
Maaş bordrosunda çalışanın imzasının bulunup bulunmadığı iş mahkemelerindeki yargılamalarda işçiler açısından da önem arz etmektedir. Şöyle ki; işçi maaş bordrosunu ihtirazi kayıt koymadan imzalarsa bu belge sahteliği işçi tarafında ispat edilene kadar kesin delil kabul edilir ve işçi yargılamada çalışması karşılığında hak etmiş olduğu ücretinin ödenmediğini tanık ya da diğer sair delillerle ispatlayamaz. Bordroda belirtilen tüm ücretlerin ödendiği kabul edilir. Bu nedenle fazla mesai ücreti ödenmeyen, fazla mesai yaptığı halde çalışma saatleri eksik gösterilen ve ücretinin eksik yatırıldığını düşünen çalışanların hak kaybına uğramamak adına maaş bordrosuna" şu alacağıma ilişkin ( fazla mesai, ücret, yıllık izin alacağı gibi) hakkım saklı kalmak üzere" şeklinde bir kayıt koyarak imzalaması ya da herhangi bir imza atmaması gerekmektedir.
Ücret Ödemelerinin Banka Kanalıyla Yapılmasının Bordroya Etkisi Nedir?
Maaş ödemelerinin banka kanalıyla ödenmesi hakkındaki yönetmelik hükümleri uyarınca en az beş işçi çalıştıran işverenlerin ücret ödemelerini banka kanalıyla yapması gerekmektedir. İşverenlerin işçilerine banka aracılığıyla yapmış oldukları ödemelerde ücret hesabını gösteren imzalı ve iş yerinin özel işaretini taşıyan “ücret hesap pusulası’’ verilmesi zorunluluk teşkil etmektedir. Bu durum yargılamada işverene ispat açısından kolaylık sağlamış olsa da işverenin banka aracılığıyla yapmış olduğu ödemede işçinin sadece net ücreti görülmektedir. İşçi yapmış olduğu çalışma karşılığında hak etmiş olduğu alacak kalemlerini ayrı ayrı görememekte olup yargılamada bu husus işçinin lehine yorumlanmaktadır. Bu nedenle işverenlerin ücret ödemelerini banka kanalıyla yaptıklarında dahi ayrıca bir maaş bordrosu düzenlemeleri ve tüm alacak kalemlerini ayrı ayrı belirtmelerinde yarar olacaktır.
Yukarıdaki açıklamalarımızdan anlaşılacağı üzere; iş davalarına konu olan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, bayram ve genel tatil ücreti, hafta tatili ücreti, yıllık izin ücreti, denmeyen aylık ücret alacağı gibi işçilik alacaklarının hesaplanmasında maaş bordrosunda belirtilen çalışma saatleri ve ücretler önemli bir delil oluşturmaktadır. Bu nedenle maaş bordroları düzenlenirken ya da işçilik alacaklarına ilişkin yürütülen yargılamada hak kaybına uğramamak adına bir avukattan destek alınmasını tavsiye ederiz.
