Akşam eve geldiniz. Günün yorgunluğunu üzerinizden atmak için koltuğa oturdunuz. Fakat sırtınızda tarif etmekte zorlandığınız bir rahatsızlık var.

Bazen iki kürek kemiğinizin arasında bir baskı hissediyorsunuz. Bazen sırtınızın bir tarafında gerginlik oluyor. Bazen de derin bir nefes aldığınızda sırtınızdaki rahatsızlığı daha belirgin fark ediyorsunuz.

İlk düşünceniz oldukça tanıdık: “Herhâlde çok yoruldum.”

Belki uzun süre bilgisayar başında kaldınız. Belki ağır bir gün geçirdiniz. Belki de saatlerce ayakta çalıştınız.

Peki sırtımızdaki her ağrıyı gerçekten yorgunlukla açıklayabilir miyiz? Ve daha önemlisi, sırtımız ağrıdığında sorunun mutlaka kaslarımızda olduğunu söyleyebilir miyiz?

Sırtımız yalnızca kaslardan oluşmaz

Sırt bölgesi, omurganın göğüs bölümüyle birlikte kaburgaların, eklemlerin, bağ dokularının, kasların ve sinir yapılarının yer aldığı karmaşık bir anatomik alandır.

Bu yapılar günlük yaşamda gövdemizin hareketine, yük aktarımına ve solunum sırasında göğüs kafesinin hareketlerine katkıda bulunur.

Ancak sırt ağrısı yalnızca bu yapılardan kaynaklanmak zorunda değildir. Bazı durumlarda sırt bölgesinde hissedilen ağrı, vücudun başka bölgeleriyle ilişkili sağlık sorunlarında da ortaya çıkabilir.

Bu nedenle yalnızca ağrının bulunduğu yere bakarak nedenini belirlemek doğru değildir. Ağrının hissedildiği bölge, her zaman ağrının kaynağını göstermez.

Kürek kemiklerimizin arasındaki ağrı ne anlatıyor?

Sırt ağrısı yaşayan birçok kişi rahatsızlığını iki kürek kemiği arasında tarif eder. Bazıları bu hissi yanma, bazıları baskı, bazıları ise sürekli devam eden bir gerginlik olarak anlatır.

Uzun süre aynı pozisyonda kalmak, tekrarlayan fiziksel yüklenmeler veya günlük yaşam aktiviteleri bazı kişilerde kas-iskelet sistemi yakınmalarıyla ilişkili olabilir.

Ancak iki kürek kemiği arasında hissedilen ağrının mutlaka duruş bozukluğundan veya kas spazmından kaynaklandığını söylemek doğru değildir. Çünkü benzer bölgelerde hissedilen ağrıların farklı nedenleri bulunabilir.

Özellikle yeni başlayan, açıklanamayan veya başka belirtilerle birlikte ortaya çıkan sırt ağrılarında tıbbi değerlendirme önemlidir.

Duruşumuz gerçekten bütün sorunların nedeni mi?

Günümüzde sırt ağrısıyla ilgili en sık karşılaşılan açıklamalardan biri duruş bozukluğudur.

“Dik durmadığın için sırtın ağrıyor.” “Omuzların öne düşmüş.” “Bilgisayara yanlış oturuyorsun.”

Bu cümleleri hayatımızın bir döneminde mutlaka duymuşuzdur. Ancak bilimsel açıdan bakıldığında, tek bir duruş biçimini bütün sırt ağrılarının nedeni olarak göstermek doğru değildir.

İnsan bedeni farklı pozisyonlara uyum sağlayabilen dinamik bir yapıdır. Bir pozisyonda uzun süre kalmak bazı kişilerde rahatsızlıkla ilişkili olabilirken, aynı pozisyon başka bir kişide herhangi bir yakınmaya neden olmayabilir.

Bu nedenle herkes için geçerli tek bir “kusursuz duruş” tanımlamak yerine kişinin hareket çeşitliliğini, çalışma koşullarını, fiziksel kapasitesini ve günlük yaşam alışkanlıklarını birlikte değerlendirmek daha anlamlıdır.

Önemli olan yalnızca nasıl oturduğumuz değil, gün içerisinde ne kadar farklı hareket edebildiğimizdir.

Nefes alırken sırtımız neden ağrıyabilir?

Sırt bölgesinin göğüs kafesiyle yakın anatomik ilişkisi bulunmaktadır. Solunum sırasında kaburgalar ve göğüs kafesindeki çeşitli yapılar hareket eder.

Bu nedenle bazı kas-iskelet sistemi yakınmalarında derin nefes alma sırasında sırt bölgesindeki ağrı daha belirgin hissedilebilir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır: Nefes almakla artan sırt ağrısı her zaman kas veya kaburga kaynaklı değildir.

Akciğerler, akciğer zarları ve kalp-damar sistemiyle ilişkili bazı sağlık sorunları da nefesle değişen göğüs veya sırt ağrısına neden olabilir.

Özellikle ani başlayan, şiddetli veya nefes darlığı, göğüs ağrısı, bayılma, soğuk terleme gibi belirtilerle birlikte görülen ağrılarda acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Bu nedenle nefesle artan sırt ağrısını değerlendirmeden yalnızca kas tutulması olarak yorumlamak doğru değildir.

Boyun, omuz ve sırt birbirinden bağımsız mı?

Boyun, omuz kuşağı ve sırt bölgesi günlük hareketlerde koordineli biçimde çalışır. Kolumuzu yukarı kaldırırken, başımızı çevirirken veya gövdemizi döndürürken bu bölgelerin hareketleri birbirleriyle ilişkili olabilir.

Bu nedenle sırt ağrısı yaşayan bazı kişiler aynı zamanda boyun veya omuz çevresinde de rahatsızlık hissedebilir.

Ancak bu yakınmaların birlikte görülmesi, aralarında kesin bir neden-sonuç ilişkisi bulunduğunu göstermez. Örneğin boyun ağrısıyla birlikte sırt ağrısı yaşamak, sırt ağrısının mutlaka boyundan kaynaklandığı anlamına gelmez.

Bütüncül değerlendirme, her yakınmayı birbirine bağlamak değil; kişinin farklı bölgelerdeki belirtilerini ve fonksiyonel özelliklerini birlikte ele almaktır.

Fizyoterapi ve rehabilitasyonun yeri nedir?

Sırt ağrısının farklı nedenleri bulunabildiği için her bireyde aynı yaklaşım uygun değildir.

Gerekli tıbbi değerlendirmeler sonrasında fizyoterapi ve rehabilitasyonun uygun görüldüğü kas-iskelet sistemi yakınmalarında kişinin hareket ve fonksiyon özellikleri değerlendirilebilir.

Gövde hareketleri, omuz kuşağının fonksiyonu, günlük yaşam aktiviteleri ve fiziksel yüklenmelere verilen yanıt bu değerlendirmenin parçaları olabilir.

Uygun bireylerde kişiye özgü planlanan hareket ve egzersiz temelli yaklaşımlar, fonksiyonel kapasitenin desteklenmesine ve bazı kas-iskelet sistemi yakınmalarının yönetilmesine katkı sağlayabilir.

Ancak fizyoterapi her sırt ağrısının tek başına çözümü değildir. Ayrıca manuel uygulamaların veya belirli egzersizlerin bütün sırt ağrılarını ortadan kaldırdığını söylemek bilimsel olarak doğru değildir.

Fizyoterapist tıbbi tanı koymaz. Sırt ağrısının tıbbi nedeninin belirlenmesi ve tedavi kararları ilgili hekimin yetki ve sorumluluğundadır.

Hangi sırt ağrılarında daha dikkatli olmalıyız?

Sırt ağrılarının bir kısmı kas-iskelet sistemiyle ilişkili olabilir ve her sırt ağrısı acil bir sağlık sorununa işaret etmez. Ancak bazı durumların göz ardı edilmemesi gerekir.

Özellikle ani başlayan çok şiddetli sırt ağrısı, göğüs ağrısı veya nefes darlığıyla birlikte ortaya çıkan sırt ağrısı, bayılma veya belirgin genel durum bozukluğunun eşlik ettiği yakınmalar acil tıbbi değerlendirme gerektirebilir.

Travma sonrasında başlayan belirgin sırt ağrısı, ateşle birlikte görülen ağrı, yeni gelişen nörolojik belirtiler veya giderek kötüleşen açıklanamayan yakınmalar da tıbbi değerlendirme gerektirir.

Burada amaç okuyucuyu korkutmak değildir. Amaç, her sırt ağrısını yalnızca yorgunluk veya kas tutulması olarak görmemektir.

Bazen yorgun olan yalnızca sırtımız değildir

Sırt ağrısı yaşayan bir insanın günlük yaşamını düşündüğümüzde, konunun yalnızca anatomik yapılardan ibaret olmadığını görürüz.

Uzun süre çalışmakta zorlanmak. Akşam dinlenirken rahat bir pozisyon bulamamak. Günlük işlerini yaparken rahatsızlık hissetmek. Sevdiği etkinliklere katılmakta güçlük çekmek.

Bütün bunlar kişinin yaşam kalitesini etkileyebilir. Bu nedenle sırt ağrısını değerlendirirken yalnızca ağrının bulunduğu bölgeyi değil, kişinin günlük yaşamındaki etkilenimini de dikkate almak önemlidir.

Çünkü aynı bölgede ağrı tarif eden iki kişinin deneyimi birbirinden oldukça farklı olabilir. Bir kişi için en önemli sorun masa başında uzun süre oturamamakken başka biri için gece rahat uyuyamamak olabilir.

İnsan bedenini anlamak, yalnızca kasları ve eklemleri tanımak değildir. O bedenin içinde yaşayan insanın günlük hayatını da anlamaya çalışmaktır.

Ve belki de sırt ağrısıyla ilgili en önemli düşünce burada saklıdır: Her ağrıya hemen bir neden bulmaya çalışmak yerine, gerektiğinde doğru değerlendirmeye başvurmak.

Bu Haftanın Son Sözü

“Sırtımızdaki her ağrı yalnızca günün yorgunluğunu anlatmaz; bazen doğru değerlendirilmesi gereken bir yakınmanın ifadesidir.”

Bilgilendirme Notu: Bu yazı yalnızca genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. Tıbbi tanı, tedavi veya kişiye özel sağlık önerisi niteliğinde değildir. Sırt ağrıları farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Devam eden, açıklanamayan veya günlük yaşamınızı etkileyen yakınmalarınızda doktorunuza başvurunuz. Ani başlayan şiddetli ağrıya göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma veya başka ciddi belirtiler eşlik ediyorsa acil sağlık yardımı alınız.