Ulusal egemenliğe dayanan, tam bağımsız Türkiye Cumhuriyeti'nin temellerini oluşturan ilk kuruluş belgesi olması nedeniyle Amasya Genelgesi'nin Türk tarihinde ayrı bir yeri ve önemi vardır.
Mustafa Kemal ve arkadaşları, Havza'daki çalışmalarını tamamladıktan sonra 12 Haziran 1919'da Amasya'ya geçtiler.
20. Kolordu Komutanı Ali Fuat Paşa ve Hamidiye Kahramanı olarak tanınan eski Bahriye Nâzırı Hüseyin Rauf Bey, 3.Kolordu Komutanı Refet Bey, Kurmay Yarbay Arif Bey, İzmit Eski Sancak Beyi İbrahim Süreyya Bey, Yüzbaşı Osman Nuri, Tufan Bey, Yedek Teğmen Recep Zühtü, Efganlı, Teğmen Abdurrahman, Maliye Müfettişi Arif Bey, Erzurum 15. Kolordu Komutanı Kazım Karabekir Paşa, Yıldırım Kıtası Müfettişi Mersinli Cemal Paşa, Edirne’de 1. Kolordu Komutanı Cafer Tayyar Bey’in de telgraf vasıtası ile katıldıkları görüşmeler sonunda hazırlanan bildiri 22 Haziran 1919'da tüm mülki amir ve askeri komutanlara telgrafla ulaştırıldı.
Amasya Genelgesi, milli mücadelenin temel gerekçe, amaç ve yöntemini ilk olarak belirtmiş oldu. Amasya Genelgesi'nin yayınlanması İstanbul'da bulunan işgal güçlerinin tepkisini çekmişti. Özellikle İngilizlerin, Mustafa Kemal'i geri getirmek için İstanbul Hükümeti üzerindeki baskıları iyice artmıştı. Mustafa Kemal, İstanbul'a dönmediği için daha sonra görevinden alınacaktır. O sırada İçişleri Bakanı olan ve Milli Mücadele'ye sıcak bakmayan Ali Kemal Bey, bir genelge yayınlayarak, Mustafa Kemal'in iyi bir asker olduğunu, fakat İngiliz baskısı sonucu görevinden alındığını duyurmuştur.
Mustafa Kemal, Amasya genelgesini 9.ordu müfettişi sıfatı ile imzalamıştır.
Amasya genelgesi, Milli Mücadelenin zor günlerinde önemli görüşmeler yapılacak ve önemli kararlar alınacak olan Saraydüzü Kışlasında imzalanmıştır.
Amasya Genelgesi'nin içeriği
1- Vatanın bütünlüğü, milletin istiklâli tehlikededir.
2- İstanbul Hükümeti, üzerine aldığı sorumluluğu yerine getirememektedir. Bu hal, milletimizi âdeta yok olmuş göstermektedir.
3- Milletin istiklâlini, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
4- Milletin içinde bulunduğu bu duruma göre harekete geçmek ve haklarını yüksek sesle cihana işittirmek için her türlü tesir ve denetimden uzak milli bir heyetin varlığı zaruridir.
5- Anadolu'nun her bakımdan emniyetli yeri olan Sivas'ta bir kongre toplanacaktır.
6- Bunun için her ilden milletin güvenini kazanmış üç temsilcinin mümkün olduğu kadar çabuk yetişmek üzere yola çıkarılması gerekmektedir. Bu temsilciler, Müdafaa-i Hukuk, Redd-i İlhak cemiyetleri ve belediyeler tarafından seçilecektir.
7- Her ihtimale karşı, bu meselenin bir milli sır halinde tutulması ve temsilcilerin, lüzum görülen yerlerde, seyahatlerini kendilerini tanıtmadan yapmaları lazımdır.
8- Doğu illeri için, 10 Temmuz'da Erzurum'da bir kongre toplanacaktır. Bu tarihe kadar diğer illerin temsilcileri de Sivas'a gelebilirlerse; Erzurum Kongresi'nin üyeleri, Sivas genel kongresine katılmak üzere hareket edecektir.
Amasya Genelgesinin Önemi
1-Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesi, amacı ve yöntemi belirlenmiştir.
2-İlk kez milli egemenliğe dayalı bir yönetimden bahsedilmiştir.
3-İstanbul Hükümeti ilk kez yok sayılmıştır.
4-Türk Milleti hem İstanbul'a hem de işgalci güçlere karşı mücadeleye çağırılmıştır.
5-Kurtarıcı olarak görülen padişah, hilafet, manda ve himaye düşüncesinin yerini millet ve milliyetçilik düşüncesi almıştır.
6-Üstü kapalı olarak "Temsil Kurulu"'nun oluşturulmasından bahsedilmiştir.
7-Direniş esasları ilk defa Amasya'da yazılı bir ilke haline getirilmiştir.
16 HAZİRAN
1535- Barbaros Hayrettin Paşa, Haçlı donanmasına karşı zafer kazandı.
1919- Yörük Efe Müfrezesi, Malkoç köprüsüne baskın yaptı ve Yunan müfrezesini imha etti.
1920- Ermeniler Oltu'yu işgal etti.
1949- Devlet Tiyatro ve Operası kuruldu.
1987- Türkiye'yi ziyaret eden İran Başbakanı Musavi'nin Anıtkabir'i ziyaret etmemesi tepkiyle karşılandı. Erdal İnönü, Başbakanlık önüne siyah çelenk bıraktı.
17 HAZİRAN
1919- Yunan kuvvetleri Menemen'de katliam yaptı.
1967- Çin, ilk hidrojen bombasını patlattı.
1992- Yeni Galata Köprüsü törenle hizmete açıldı.
2015- Türkiye Cumhuriyeti’nin 9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel vefat etti.
18 HAZİRAN
1920- Fransızlar, Zonguldak'ı işgal etti.
1953- Mısır'da 74 yıllık İngiliz egemenliğinin sona ermesiyle, cumhuriyet ilan edildi.
1988- Başbakan Turgut Özal, Ankara Atatürk Spor Salonu'nda yapılan ANAP Büyük Kongresi'nde, Kartal Demirağ'ın silahlı saldırısında elinden yaralandı.
1992- ''Yeşil Kart'' uygulaması, TBMM'de kabul edildi.
1993- Haydar Aliyev, Azerbaycan Cumhurbaşkanı oldu.
19 HAZİRAN
1981- Eski Gümrük ve Tekel bakanlarından Tuncay Mataracı ile aynı davadan yargılanan 13 sanık, Yüce Divan tarafından tutuklandı.
1995- Bosna için toplanan yardım paralarını Refah Partisi'ne aktarmakla suçlanan Süleyman Mercümek'in yargılanmasına başlandı.
2020- Hükümetin çoklu baro sistemi hazırlığı içinde olması nedeniyle duruma karşı çıkan baro başkanları, Ankara'ya ''Savunma Yürüyüşü'' adı altında bir yürüyüş başlattı.
20 HAZİRAN
1976- İlk kez yapılan Kıbrıs Türk Federe Devleti seçimlerinde Rauf Denktaş ''Devlet Başkanı'' seçildi.
1982- ''Banker Kastelli'' olarak tanınan Cevher Özden ve eşinin İsviçre'ye kaçtığı bildirildi.
1984- Viyana'da Çalışma Ataşesi Erdoğan Özen, otomobiline yerleştirilen bombanın patlaması sonucu öldü.
2005- Almanya'dan sınır dışı edilen İslami Cemiyet ve Cemaatleri Birliği yöneticisi Metin Kaplan, ''anayasal düzeni silah zoruyla değiştirmeye teşebbüs etmek'' suçundan müebbet ağır hapis cezasına çarptırıldı.
21 HAZİRAN
1921- Zonguldak, Fransızlardan geri alındı.
1921- Adapazarı, Yunanlılardan geri alındı.
1934- Soyadı Kanunu, TBMM'de kabul edildi
1938- Türkiye, Milletler Cemiyeti'ne bir nota verdi. Notada Türkiye'nin Hatay'daki Milletler Cemiyeti Komisyonu ile ilişkilerini kestiği bildirildi.
1946- Rize çay fabrikasının temeli atıldı.
1987- Mardin'in Ömerli ilçesine bağlı Pınarcık köyünde teröristler, 14'ü çocuk olmak üzere 23 kişiyi katletti.
1990- İran'da meydana gelen depremde 25 bin kişi öldü.
22 HAZİRAN
1919- Amasya Genelgesi:
"Vatanın bütünlüğü, ulusun bağımsızlığı tehlikededir. Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.''
1920- Yunanlılar Milne Hattı'nı geçerek, genel taarruza başladı.
1964- Başbakan İsmet İnönü, ABD Başkanı Lyndon Johnson ile Kıbrıs sorununu görüştü. İnönü, ''Türkiye barışçıdır, ancak adalete dayanmayan barış uzun ömürlü olamaz'' dedi.
1973- ''Toprak ve Tarım Reformu Kanunu'' kabul edildi. Uygulama yetersiz kalınca, yasa, 1978'de iptal edildi.
2012- Suriye, Türk savaş uçağını düşürdü.
2016- İlahiyat Profesörü Yaşar Nuri Öztürk hayatını kaybetti.
2025- 10 gün önce başlayan İsrail-İran savaşına ABD de dâhil oldu. ABD, B-2 bombardıman uçakları ile İran'ın nükleer tesislerini vurdu.
