Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında Antalya’da gerçekleştiriliyor. Konferans kapsamında Sağlık Bakanlığı tarafından Yeşil Bölge’deki Dirençli Şehirler Hub’ında oluşturulan pavilyonda, iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin ele alındığı paneller düzenleniyor.

Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi ve Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi iş birliğinde 15 Kasım Pazar günü düzenlenen “Tarladan Zirveye Kadın Kooperatifleriyle İklim-Sağlık Dirençliliği ve Deneyim Aktarımı” panelinde, Bolu’da yürütülen bir projenin saha deneyimleri uluslararası katılımcılarla paylaşıldı.

Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğünden Uzm. Dr. Gamze Ketrez’in moderatörlüğünü yaptığı panelde, Aydın Adnan Menderes Üniversitesinden Prof. Dr. Emine Didem Evci Kiraz ile BAİBÜ Sürdürülebilirlik Koordinatörü Doç. Dr. Gamze Doğdu Yücetürk konuşmacı olarak yer aldı.

9 İLÇEDE 424 KADIN ÇİFTÇİYE ULAŞILDI

Panelde, Doç. Dr. Gamze Doğdu Yücetürk’ün yürütücülüğünde, BAİBÜ Bilimsel Araştırma Projeleri desteği ve Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün paydaşlığında gerçekleştirilen “İklim Dirençliliğinin Artırılması İçin Tarımda Kadınların Güçlendirilmesi-Bolu İli Örneği” projesi ele alındı.

Kasım 2024 ile Mayıs 2026 tarihleri arasında yürütülen proje kapsamında Bolu’nun 9 ilçesinde toplam 424 kadın çiftçiye ulaşıldı. Çalışmalar çerçevesinde 9 kadın kooperatifi ortak bir ağda buluşturulurken her kooperatiften seçilen kadınlar “İklim Gönüllüsü” olarak görevlendirildi.

İklim gönüllüsü kadınlar aracılığıyla damla sulama, yağmur suyu biriktirme, solucan gübresi kullanımı ve kuraklığa dayanıklı ürünlerin yetiştirilmesi gibi düşük maliyetli tarımsal uygulamalar diğer kadın çiftçilere aktarıldı.

Proje kapsamında ayrıca 70'i aşkın kadın çiftçinin katılımıyla “Geleceği Yeşerten Eller” çalıştayı düzenlendi. Çalıştayda iklim dostu tarım yöntemleri, çevresel sürdürülebilirlik ve iklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki etkileri değerlendirildi.

“İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİN TARLADAKİ YÜKÜNÜ KADINLAR TAŞIYOR”

Panelde projenin ortaya çıkış sürecini ve uygulama yöntemlerini anlatan Doç. Dr. Gamze Doğdu Yücetürk, kadın çiftçilerin iklim değişikliğinden doğrudan etkilenen gruplar arasında bulunduğunu belirtti.

Kadınların kendi deneyimlerini birbirlerine aktarmalarını esas alan bir çalışma yürüttüklerini ifade eden Yücetürk, “İklim değişikliğinin tarladaki yükünü en ağır biçimde kadın çiftçilerimiz taşıyor. Bu yüzden çözümü dışarıdan getirmek yerine kadınların birbirinden öğrendiği bir yapı kurmak istedik. Kooperatifler bu yapının omurgası oldu; kadınlar öğrendiklerini kendi dilleriyle birbirlerine aktardı. Bugün bu zirvede anlattığımız, aslında onların tarlada biriktirdiği deneyim.” dedi.

KADIN ÇİFTÇİLERİN SAĞLIK RİSKLERİ ELE ALINDI

Panelde, iklim değişikliğinin tarımsal üretimin yanı sıra çiftçilerin sağlığı üzerindeki etkileri de değerlendirildi. Özellikle açık alanlarda çalışan kadınların aşırı sıcaklara maruz kalma, sıcak çarpması, temiz su ve hijyene erişimde yaşanan güçlükler ile gıda güvenliği sorunları gibi risklerle karşı karşıya kaldığına dikkat çekildi.

Kadın çiftçilerin iklim değişikliğine uyum konusunda edindikleri bilgilerin kooperatifler aracılığıyla yaygınlaştırılmasının, hem tarımsal üretimin sürdürülebilirliğine hem de kadınların ve ailelerinin sağlığının korunmasına katkı sağlayabileceği belirtildi.

“İLK PİLOT EĞİTİMLERİ BOLU’DA BAŞLATMAYI HEDEFLİYORUZ”

Projenin ilerleyen dönemlerde sağlık alanını da kapsayacak şekilde genişletilmesinin planlandığını belirten Yücetürk, Bolu’da elde edilen deneyimlerden hareketle “Kadın Çiftçi İklim-Sağlık Elçileri Ağı” oluşturulmasının hedeflendiğini açıkladı.

Salıbeyler TOKİ’deki Eksiklikler TBMM Gündeminde! Akgül’den Bakan Kurum’a 6 Soru
Salıbeyler TOKİ’deki Eksiklikler TBMM Gündeminde! Akgül’den Bakan Kurum’a 6 Soru
İçeriği Görüntüle

Çalışmanın farklı illerdeki kadın kooperatiflerine de yaygınlaştırılmasının amaçlandığını ifade eden Yücetürk, “Kadınlarımız iklime uyumu tarlada öğrendi; şimdi bu bilgiyi kendi sağlıklarını ve ailelerinin sağlığını korumak için de kullanmalarını istiyoruz. COP31’in ardından ilk pilot elçi eğitimlerini Bolu’da başlatmayı, kooperatif, üniversite ve kamu iş birliğiyle kurduğumuz bu modeli başka illerdeki kooperatiflere de taşımayı hedefliyoruz.” ifadelerini kullandı.

İKLİM VE SAĞLIK POLİTİKALARI GÜNDEMDE

Konferans kapsamında iklim değişikliği ile insan sağlığı arasındaki ilişki de ele alındı. Dünya Sağlık Örgütü Türkiye Program Sorumlusu Doç. Dr. Tufan Nayır, 15 Kasım'da Anadolu Ajansına yaptığı değerlendirmede, sağlık konusunun iklim değişikliğiyle mücadele politikalarına, iklim değişikliğinin ise sağlık politikalarına entegre edilmesi gerektiğini belirtti. Nayır, alınan kararların somut uygulamalara dönüştürülmesinin önemini vurguladı.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Türkiye Temsilci Yardımcısı Dr. Ayşegül Selışık da konferans kapsamında yaptığı değerlendirmede, tarım ve gıda sistemlerindeki dönüşümde kadınların ve gençlerin rolüne dikkat çekti.

BOLU’DAKİ SAHA ÇALIŞMALARI ULUSLARARASI PLATFORMA TAŞINDI

COP31 kapsamında 14 Kasım'da Yükseköğretim Kurulu Pavilyonu'nda gerçekleştirilen üç oturuma da katılan Doç. Dr. Gamze Doğdu Yücetürk, 15 Kasım'daki panelde Bolu'da kadın çiftçilerle yürütülen çalışmaları iklim ve sağlık politikaları çerçevesinde değerlendirdi.

Panelde paylaşılan proje kapsamında 9 ilçede oluşturulan kadın kooperatifleri ağı ve 424 kadın çiftçiyle yürütülen çalışmaların, planlanan iklim-sağlık elçiliği eğitimlerine temel oluşturması hedefleniyor.