Türkiye İstatistik Kurumu’nun il düzeyinde yayımladığı Muhtemel Eğitim Süresi (MES) istatistikleri, Bolu’nun eğitim görünümüne ilişkin dikkat çekici sonuçlar ortaya çıkardı.
Muhtemel Eğitim Süresi; eğitim hayatına başlayan bir bireyin eğitimde geçirmesi beklenen toplam örgün eğitim süresini ifade ediyor. Gösterge yalnızca teorik eğitim sürelerini değil, eğitim sistemindeki fiili kayıt sayılarını da esas alıyor. Bu nedenle MES, bir öğrencinin kesintisiz olarak mutlaka belirtilen süre kadar eğitim göreceği anlamına gelmiyor; mevcut eğitim sistemindeki katılım ve kayıt dinamiklerine göre beklenen eğitimde kalma süresini gösteriyor.
BOLU TÜRKİYE ORTALAMASININ 1,27 YIL ÜZERİNDE
TÜİK verilerine göre ilkokuldan yükseköğretime kadar olan eğitim seviyelerini kapsayan göstergede Türkiye genelinde muhtemel eğitim süresi 2025 yılında 16,76 yıl olarak hesaplandı.
Bolu’da ise aynı süre 18,02 yıl oldu. Böylece Bolu’daki muhtemel eğitim süresi Türkiye ortalamasından yaklaşık 1,27 yıl daha yüksek gerçekleşti. Cinsiyetlere göre bakıldığında Bolu’da erkeklerin muhtemel eğitim süresi 17,81 yıl, kadınların ise 18,24 yıl olarak kayıtlara geçti. Türkiye genelinde ise erkeklerde 16,34 yıl olan süre, kadınlarda 17,20 yıl olarak hesaplandı.Buna göre hem Bolu’da hem de Türkiye genelinde yükseköğretim dâhil toplam eğitim süresinde kadınların beklenen eğitim süresi erkeklerden daha yüksek çıktı. Bolu’da kadınlarla erkekler arasındaki fark yaklaşık 0,43 yıl oldu.
2018’DE 20,56 YILDI
Bolu’nun yıllara göre verileri ise muhtemel eğitim süresinde belirgin bir gerilemeyi ortaya koydu. İlkokul-yükseköğretim kapsamındaki toplam muhtemel eğitim süresi Bolu’da 2018 yılında 20,56 yıl seviyesindeydi. Bu rakam 2019’da 20,41 yıl, 2020’de 20,56 yıl, 2021’de 20,19 yıl olarak gerçekleşti. 2022 yılıyla birlikte düşüş daha belirgin hale geldi. Bolu’da toplam muhtemel eğitim süresi 2022’de 18,98 yıla, 2023’te 18,73 yıla, 2024’te 18,32 yıla ve 2025’te 18,02 yıla geriledi.
Böylece 2018 ile 2025 arasında Bolu’daki muhtemel eğitim süresi yaklaşık 2,54 yıl azaldı. Oransal olarak değerlendirildiğinde düşüş yaklaşık yüzde 12,3'e ulaştı. Sadece son bir yıldaki değişime bakıldığında da gerileme görüldü. 2024 yılında 18,32 yıl olan süre, 2025 yılında 18,02 yıla düştü.
TÜRKİYE'DE DE DÜŞÜŞ VAR
Benzer bir düşüş Türkiye genelinde de yaşandı. Türkiye’de ilkokuldan yükseköğretime kadar toplam muhtemel eğitim süresi 2018 yılında 18,61 yıl seviyesindeyken 2019’da 18,73, 2020’de 19,06, 2021’de 18,77 yıl oldu. Süre 2022’de 17,94 yıla, 2023’te 17,77 yıla, 2024’te 17,18 yıla ve 2025’te 16,76 yıla geriledi. Bolu, söz konusu dönemin tamamında Türkiye ortalamasının üzerinde kalmayı sürdürdü.
İLKOKUL VE ORTAÖĞRETİMDE 12,48 YIL
TÜİK'in ilkokul ve ortaöğretimi kapsayan ISCED 1-3 verilerine göre ise Bolu’da 2025 yılı muhtemel eğitim süresi 12,48 yıl olarak gerçekleşti. Türkiye ortalaması aynı dönemde 11,95 yıl oldu. Bolu bu eğitim seviyesinde de ülke ortalamasının yaklaşık 0,53 yıl üzerinde yer aldı. Ancak bu kademede cinsiyetler arasındaki tablo tersine döndü. Bolu’da erkeklerin ilkokul-ortaöğretim kapsamındaki muhtemel eğitim süresi 12,95 yıl olurken kadınlarda 11,97 yıl olarak hesaplandı. Erkeklerle kadınlar arasında yaklaşık 0,98 yıllık fark oluştu.
Türkiye genelinde ise fark oldukça sınırlı kaldı. Erkeklerde süre 11,97 yıl, kadınlarda 11,92 yıl olarak kayıtlara geçti.
BOLU’DA ERKEKLER LEHİNE FARK DİKKAT ÇEKTİ
TÜİK'in cinsiyet eşitliği endeksi de bu farkı ortaya koydu. Bolu’da ilkokul-ortaöğretim düzeyindeki muhtemel eğitim süresine göre cinsiyet eşitliği endeksi 2025 yılında 0,924 olarak gerçekleşti. Türkiye genelinde aynı endeks 0,995 seviyesinde kaldı. Endeksin 1'e eşit olması kadın ve erkekler arasında eşitliği, 1'in altındaki değerler erkekler lehine, 1'in üzerindeki değerler ise kadınlar lehine bir durumu ifade ediyor. Buna göre Bolu’da özellikle ilkokul-ortaöğretim seviyesinde 2025 yılında erkekler lehine belirgin bir farklılık ortaya çıktı.
YÜKSEKÖĞRETİM DEVREYE GİRİNCE TABLO DEĞİŞTİ
İlkokuldan yükseköğretime kadar bütün eğitim seviyeleri birlikte değerlendirildiğinde ise cinsiyetler arasındaki tablo kadınlar lehine değişti. Bolu’nun ilkokul-yükseköğretim düzeyindeki cinsiyet eşitliği endeksi 2025 yılında 1,024 oldu. Türkiye genelinde bu değer 1,053 olarak hesaplandı. Bolu’da erkeklerin toplam muhtemel eğitim süresinin 17,81 yıl, kadınların ise 18,24 yıl olması, yükseköğretim dâhil edildiğinde kadınların beklenen eğitim süresinin erkekleri geçtiğini gösterdi.
Bolu’da söz konusu endeks 2018 yılında 0,972 seviyesindeyken 2020 yılında 1'in üzerine çıktı. Endeks 2021’de 1,019, 2022’de 1,023, 2023’te 1,038, 2024’te 1,037 ve 2025 yılında 1,024 olarak gerçekleşti.
OKUL ÖNCESİNDE BOLU 1,88 YIL
Okul öncesi eğitimde de Bolu, Türkiye ortalamasının üzerinde yer aldı. TÜİK verilerine göre 2025 yılında okul öncesi muhtemel eğitim süresi Türkiye genelinde 1,56 yıl olurken Bolu’da 1,88 yıl olarak hesaplandı. Aradaki fark yaklaşık 0,33 yıl oldu.
Bolu’da okul öncesi muhtemel eğitim süresi erkeklerde 1,88, kadınlarda ise 1,89 yıl seviyesinde gerçekleşti. Bu alanda kadın ve erkekler arasındaki farkın oldukça sınırlı olduğu görüldü. Nitekim Bolu'nun okul öncesi eğitimde cinsiyet eşitliği endeksi 2025 yılında 1,005 olarak kayıtlara geçti. Türkiye genelindeki endeks ise 0,987 oldu.
OKUL ÖNCESİNDE 2018’E GÖRE ARTIŞ
Uzun dönemli veriler okul öncesinde farklı bir tablo ortaya koydu. Bolu’da okul öncesi muhtemel eğitim süresi 2018 yılında 1,32 yılken 2019’da 1,46 yıla yükseldi. Pandemi dönemine denk gelen 2020 yılında süre 0,68 yıla kadar gerilerken 2021’de yeniden 1,59 yıla çıktı. Süre 2022’de 1,77 yıl, 2023’te 1,88 yıl ve 2024’te 1,89 yıl oldu. 2025 yılında ise sınırlı bir düşüşle 1,88 yıl seviyesinde gerçekleşti. Buna göre Bolu’da okul öncesi muhtemel eğitim süresi 2018-2025 döneminde yaklaşık yüzde 42,5 arttı.
BİR KADEMEDE ARTIŞ, TOPLAM SÜREDE DÜŞÜŞ
2024-2025 değişimi eğitim seviyelerine göre farklılaştı. Bolu’da okul öncesi eğitim için hesaplanan süre 1,89 yıldan 1,88 yıla sınırlı şekilde gerilerken, ilkokul-ortaöğretim seviyesinde 12,41 yıldan 12,48 yıla yükseldi. Buna karşılık yükseköğretimin de dâhil edildiği toplam muhtemel eğitim süresi 18,32 yıldan 18,02 yıla geriledi.
Uzun dönemli değişimde de benzer şekilde iki farklı eğilim görüldü. Bolu’da 2018-2025 arasında okul öncesi eğitim için hesaplanan muhtemel süre yükselirken, ilkokul-yükseköğretim toplamında 20,56 yıldan 18,02 yıla düşüş yaşandı.
